Oca 5, 2019
95 Views
0 0

Edimsel Koşullanma Nedir?

Written by

Edimsel davranışta organizma tepkisel bir davranış göstermek yerine farklı bir davranış sergiler. Bu davranışı gerçekleştirirken de herhangi bir uyarıcıya sahip olmadan yapar. Daha sonra yapılan davranışa göre de bir uyarıcı belirlenir. Organizma yaptığı davranıştan sonra verilen davranışı beğenmiş ise aynı davranışı sürekli olarak tekrar etmeye devam eder.

Eğer beğenmemiş ise aynı davranışı gerçekleştirmekten vazgeçer. Yani edimsel koşullanmada organizma yaptığı hareket sonucunda ortaya çıkan sonuçları kontrol etmeye çalışır. Psikolojinin önemli konularından biri olan edimsel koşullanmanın birbirinden farklı temel kavramları vardır.

Edimsel Koşullanmanın Genel Özellikleri

 

Edimsel koşullanmanın bazı özellikleri vardır. Bu özelliklere bakıldığında organizmanın davranışlarını daha iyi anlama imkanı ortaya çıkacaktır. Bu özellikler;

 

  • Verilen tepkiler organizma tarafından sistemli olarak verilmektedir.
  • Organizma bu koşullanma sürecinde tamamen aktiftir.
  • Ödül ve ceza uygulaması vardır.
  • Organizma davranışın sonuçlarından etkilenme gösterir.
  • Organizmanın davranışı tekrarlamak için bir ödül beklentisi içerisine girer.
  • Organizma davranışın gerçekleşmemesi için ceza beklentisine girer.

 

Edimsel Koşullanmada Ödül Pekiştirme

 

Organizmanın yaptığı bir davranışı tekrar yapması için ödül beklentisi vardır. Bu pekiştirme aracı farklı şekillerde ortaya çıkmaktadır. Olumlu ve olumsuz pekiştirme, birincil pekiştireç, ikincil pekiştireçtir. Olumlu pekiştirmede organizmaya seveceği bir uyarıcı verilir. Olumsuz pekiştirme, organizma için olumsuz olan bir nesneyi ortadan kaldırılır. Birincil pekiştireç organizmanın fizyolojik olarak mutlu edilmesidir. İkincil pekiştireç ise öğrenme ürünü olan pekiştireçlerdir.

 

Edimsel Koşullanmada Ceza

 

Edimsel koşullanmada ceza önemli kavramlardan biridir. Burada organizmanın hoşuna gitmediği bir olayı ya da durumu ortama dahil ederek bir sonuç almaya çalışmaktır. Bu birinci tip ceza olarak adlandırılır. Örneğin yaramazlık yapan bir çocuğa bağırmak birinci tip cezadır. İkinci tip ceza ise organizmanın sevdiği bir durumun ortadan kaldırılmasıdır.

Edimsel koşullanmada bilinmesi gereken kavramlardan bir diğeri de uyarıcı genellemesidir. Bu kavram ise organizmanın benzer durumlar karşısında sürekli olarak aynı tepkiyi vermesi durumudur. Tepki genellemesi ise; organizmada bir davranış alışkanlık haline getirildikten sonra benzer davranışları da sergilemeye başlaması olarak tanımlanabilir. Örneğin bir dersinde başarı gösteren bir öğrencinin aferin alarak diğer derslerinde de başarı göstermeye çalışması durumu.

Article Categories:
Nedir · Psikoloji

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir